Let op: Energielabel vanaf mei 2026 ook verplicht voor monumenten

Jarenlang was het voor beschermde monumenten niet verplicht om een energielabel te hebben. Daar komt in mei 2026 verandering in. Waar moet je als eigenaar van een monumentaal pand met een rieten dak rekening mee houden?

Volgens het Rijksmonumentenregister telt Nederland momenteel zo’n 63.000 officiële monumentale panden (beschermde rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en provinciale monumenten), waarvan ongeveer 5-10% een rieten dak heeft.

Sinds 1 januari 2008 is het bij de verkoop, verhuur of oplevering van een woning verplicht dat deze zijn voorzien van een energielabel. Zo moeten ook monumentale gebouwen die tot het stadsgezicht behoren een energielabel hebben. Op dit moment heeft ongeveer 30% van de monumenten een energielabel.

De resterende 70% van de monumenten kreeg een uitzonderingspositie en hoefde geen energielabel te hebben. Een van de redenen was omdat een energielabel niet altijd een juist beeld gaf over het daadwerkelijke energieverbruik. Daarnaast was het voor eigenaren van een monumentaal pand niet altijd eenvoudig om energiebesparende maatregelen door te voeren, zonder dat dit invloed zou hebben op het oorspronkelijke karakter. Voor bepaalde monumentale gebouwen met een rieten dak kan het bijvoorbeeld een uitdaging zijn om deze te verduurzamen.

Energielabel in 2026 ook verplicht voor monumenten

Vanaf 29 mei 2026 is een energielabel ook voor monumenten verplicht. Deze wijziging komt door de EPBD IV, een Europese wet die als doel heeft om gebouwen in Europa energiezuiniger te maken. De intentie is dat ook monumenten in 2050 zo energiezuinig mogelijk zijn.

Het verplichte energielabel geldt vanaf dat moment voor:

• Rijksmonumenten en voorbeschermde rijksmonumenten.
• Provinciale en voorbeschermde provinciale monumenten.
• Gemeentelijke monumenten en monumenten waarvoor een aanwijzingsprocedure is gestart.

Heeft uw monument nog geen energielabel? Dan riskeert u vanaf mei 2026 bij verkoop, verhuur of verlenging van de huurovereenkomsten een boete.

Op EP-Online kunt u zien of uw monumentale pand ook al een geldig energielabel heeft. Heeft uw monument geen energielabel en wilt u alvast voorsorteren op de nieuwe wetgeving? Dan kunt u nu al een energielabel aanvragen om inzicht te krijgen in de energieprestaties van uw monument. 

Ook kunt u ervoor kiezen om door een energieadviseur die gespecialiseerd is in monumenten een energieadvies op maat op te laten stellen. Op deze manier krijgt u helder in beeld wat er nodig is om uw monument te verduurzamen en welk energielabel u krijgt. 

Bij uw energielabel krijgt u ook aanbevelingen voor het verduurzamen van uw monument. Op Toolkit Duurzaam Erfgoed kunt u eenvoudig per onderdeel van uw monument inzicht krijgen hoe u deze kunt verduurzamen. Heeft u bijvoorbeeld een traditioneel gebonden rieten dak? Dan is deze, als deze goed geventileerd is, een duurzame oplossing. Vaak is het wel zo dat deze daken een verwaarloosbare isolatiewaarde hebben. Om dit te verbeteren wordt na-isolatie aangeraden door de plaatsing van een achterzetwand aan de binnenzijde. 

Denk er ook aan dat er subsidies zijn voor het verduurzamen van uw monument. Sinds 1 januari 2024 kunnen eigenaren van een woning met een monumentenstatus de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) aanvragen. Deze subsidie geldt onder andere voor verschillende isolatiemaatregelen voor bijvoorbeeld uw rieten dak en het vervangen van ramen en kozijnen.